Boşanma Davası

Boşanma davası, Türk Medeni Kanunundaki (TMK) şartların gerçekleşmesi halinde eşlerden birinin ya da her ikisinin beraber başvurarak hakimden, evliliğin sonlandırılması için boşanma kararı verilmesi talebinde bulunulan davadır. Davada hakim, boşanmaya karar verebileceği gibi ayrılığa da karar verebilir. Yazıda boşanma nedenleri, boşanma davalarının unsurları ve dikkat edilmesi gereken hususlara yer verilmiştir.

Boşanma Davası

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

“Boşanma davası nasıl açılır?” sorusunun cevabı için öncelikle davayı açacak eşin bu hakka sahip olup olmadığına bakmak gereklidir. TMK, “Boşanma” başlıklı bölümde boşanma nedenleri saymıştır. Sebepleri, özel ve genel diye ikiye ayırmak mümkündür. Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı sebepleri özel boşanma sebepleri iken evlilik birliğinin sarsılması genel boşanma sebebidir.

Boşanma davası açacak olan eş, özel ya da genel boşanma sebebinin olayında mevcut olup olmadığına bakmalıdır. Örneğin terke dayalı boşanma davası açacaksa, terk fiilinin mevcudiyeti, süresine uygun ihtarname gönderimi gibi hususların mevcudiyeti zaruridir. Ya da akıl hastalığı nedenyle boşanma davası açacak eş, eşinin kanunda aranan şartlarda bir akıl hastalığının bulunup bulunmadığına dikkat etmelidir. Aksi halde davası reddolacaktır.

Özel veya genel sebeplerden en azından birine sahip olan eş, boşanma davasını aile mahkemesine vereceği bir dilekçeyle açabilecektir. Boşanma davalarının Hukuk Muhakemeleri Kanununa (HMK) tabi olmaları nedeniyle dilekçede HMK madde 119 ile belirlenen şartların bulunmasına özen gösterilmelidir. Aksi halde dava reddolabilir ya da açılmamış sayılabilir.

Boşanma davası nasıl açılır konusunda dikkat edilmesi gereken bir diğer konu ise dava açılışında harç ve avansın yatırılması gerekliliğidir. Harç yatırılmadan dava açılamayacaktır. Yatırılan gider avansının eksik olması halinde ise tarafa gerekli masrafı yatırması için süre verilecektir. Harç sabit iken gider avansı, gösterilen delile göre değişmektedir. Davanın kabulü halinde davalı davacıya, davacının yaptığı bu masrafları ödemek zorunda kalacaktır.

Boşanma Davası Dilekçesinde Bulunması Zorunlu Bilgiler

Yukarıda da bahsedildiği üzere boşama davası, HMK kapsamındaki usuli kurallara tabidir. Dolayısıyla boşanma dava dilekçesi HMK madde 119’da belirlenen içeriğe sahip olmalıdır. Bunlar:

  • Mahkemenin adı.
  • Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.
  • Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
  • Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
  • Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri.
  • Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
  • İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
  • Dayanılan hukuki sebepler.
  • Açık bir şekilde talep sonucu.
  • Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.

şeklindedir. Görüleceği üzere dilekçede bulunması gerekli bilgiler, davanın takibi için gerekli bilgilerdir. Bunların bulunmaması davanın incelenmesinde sorun yaratacak niteliktedir. Örneğin davalısı belli olmayan bir davayı açmanın faydası yoktur.

Boşanma Davası

Boşanma davası dilekçesinin bel kemiğini ise dayanılan hukuki sebepler oluşturur. Davacı, hangi sebeple boşanmaya karar verilmesi gerektiğini açıklamalıdır. Dayandığı vak’anın ne olduğunu, bunun bir boşanma sebebi olduğu, vak’anın gerçekliğinin nasıl ispat edileceği ayrıntılı olarak dilekçede yer almalıdır. Şüphesiz usul kuralları, cevaba cevap dilekçesi, karşı tarafın muvafakati ya da hakimin aydınlatma yükümlülüğü gibi aşama ve kurallar sayesinde davacıya davasını açıklama ve dayandğı vak’ayı ispat etme imkanı sunsa da, bunlara gerek duyulmadan boşanma dava dilekçesi ile dava süresince gerekecek tüm bilgilere yer verilmelidir. Bu hem davanın daha kısa sürede sonuçlanmasını sağlayacaktır, hem de davalının usul kurallarına dayanarak davanın reddedilmesini sağlamasının önüne geçecektir.

Boşanma dava dilekçesinin eksik olduğunu varsayalım. Davacı dilekçesinde, davalının kendisine ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulduğunu, bu nedenle boşanmak istediğini belirtmiş olsun. Gerçekten iddia edilen olay da yaşanmış olsun. Dolayısıyla davanın kabul edilmesi ve boşanmanın gerçekleşmesi gerekecektir. Ancak davacı dava dilekçesinde delillerini bildirmemişse ne olacaktır? Davalının yapması(daha doğrusu yapmaması) gereken tek işlem vardır: Davaya cevap vermemek. Davalı davaya cevap vermezse, dava sadece dava dilekçesi üzerinden yürür. Daava dilekçesinde delil de bulunmadığına göre iddia olunan vak’a ispat edilemez ve dava reddedilir. Dolayısıyla haklı olan davacının davası, basit bir bilgiye yer vermediği için reddolacaktır.

Tüm davalarda olduğu gibi boşanma davasının da temeli, dava dilekçesidir. İyi yazılmamış bir dava dilekçesi ile olumlu sonuç almak mümkün değildir.

Boşanma davası için gerekli evraklar temelde dava dilekçesi ile sınırlıdır. Ancak davacının kimliğini ispat etmesi için kimliğine ihtiyaç duyacağı açıktır. Bu nedenle uygulamada davacının dilekçesine kimlik fotokopisini eklemesi de istenmektedir. Anlaşmalı boşanma davasında davalının kimlik fotokopisinin de istenmesi gereksizdir ve hukuki dayanağı yoktur.

Anlaşmalı Boşanma Davası

Türk hukuk sistemi boşanmayı kusur üzerine kurmuştur. Sırf eşlerin isteği boşanma için yeterli değildir. Evlilik için şartları taşıyan eşlerin evlendirme memurluğuna başvurması yeterliyken boşanmada kusur değerlendirmesi yapılmaktadır. Bunun istisnası ise anlaşmalı boşanma davasıdır.

Anlaşmalı boşanma davası, tarafların ortak iradeleri ile boşanma ve boşanmanın fer’ileri hususlarında anlaşmaya vardıklarını mahkeme huzurunda beyan etmeleri sonuçlanan davadır. Davada eşler, boşanma, varsa çocukların velayetlerinin kime bırakılacağı(ya da ortak velayet), nafaka ve tazminat hususlarında mutabakata varmalılardır. Bunlardan herhangi birinin eksik olması halinde dava artık anlaşmalı boşanma olarak devam edemez. Örneğin her konuda anlaşan eşlerden birisi yoksulluk nafakası olarak diğer eşe 499 TL ödeyebileceğini beyan ederken diğer eş, 500 TL yoksulluk nafakası ödenmesini istiyorsa, anlaşmalı boşanma davasından söz etmek mümkün değildir. Eşler çekişmeli boşanma davası açabilirler.

Anlaşmalı boşanma davasında mal rejiminin tasfiyesi(mal paylaşımı) mecburi değildir. Taraflar kendi aralarında anlaşarak ya da bu konuda ayrı bir dava ile mal paylaşımını gerçekleştirebilirler. Ancak anlaşmalı boşanma davasından sonra tarafların bir de mal rejiminin tasfiyesi davasında karşı karşıya gelmemeleri için mal, eşya, ziynet alacağı gibi maddi değerli konularda da anlaşmaya varmaları ve anlaşmalı boşanma davası içerisinde bu konuların da görülerek karara bağlanmasını sağlamaları faydalı olacaktır. Ayrıca ayrı açılacak mal paylaşımı davasının harç ve giderleri için yüksek meblağların ödenmesi gerekirken anlaşmalı boşanmada bu masraflardan kurtulmak da mümkündür. Eğer paylaşım sonucunda tapu devri gibi harç ödenmesini gerektirecek eylemler gerekecekse, anlaşmalı boşanma davası ile alınan karar kullanılarak bu harçlar ödenmeden işlem yaptırmak da söz konusu olabilecektir.

Dolayısıyla anlaşmalı boşanma davası:

  • Tarafların iradelerine uygun sonuç doğuran,
  • Uzlaşma tabanlı,
  • Masrafı düşük,
  • Kısa sürede sonuçlanan,

davadır. Örneğin çekişmeli boşanma davası 5-6 yıl sürebilecekken anlaşmalı boşanma davasının 1 gün içerisinde tamamen bitmesi hukuken mümkündür.

Anlaşmalı boşanma davasını eşlerden biri açabileceği gibi eşler beraber de başvuruda bulunabilirler.

Çekişmeli Boşanma Davası

Çekişmeli boşanma davasının en özet tanımı, “anlaşmalı olmayan boşanma davasıdır”. Zira kanuna göre anlaşmalı olmayan tüm boşanma davalarında çekişme vardır. Açılmış bir çekişmeli boşanma davasında davalının davayı kabul etmesi halinde dahi dava çekişmeli olma özelliğini kaybetmez.

Çekişmeli boşanma davası, yukarıda sayılan özel boşanma sebeplerini de içermektedir ancak uygulamada bu ifade ile TMK madde 166/1’deki genel boşanma sebebine dayalı davalar anlaşılmaktadır. Genel boşanma sebebine dayanılarak açılan bu davada davacı, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve bu birlikteliğin devamının kendisinden beklenemeyeceğini ortaya koymak zorundadır.

Boşanma davasında iddia eden iddiasını ispat etmek zorundadır. Dolayısıyla evlilik birliğinin hangi nedenle temelinden sarsıldığı açık bir şekilde ortaya konmalı ve delillerle bu durum ispat edilmelidir. Hangi sebeplerin evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına sebebiyet verecek boyutta ağır olduğu ile ilgili bir tanım ya da liste bulunmamaktadır. Yargı kararları baz alınarak hangi vak’aların bu nitelikte olduğu değerlendirilebilmektedir. Ancak verilmiş kararlar da bir sınır değildir. Daha önce hiçbir davaya konu olmamış bir vak’a da boşanma nedeni olarak değerlendirilebilir. Örneğin:

  • Dedikodu çıkarmak,
  • Eşine iftira etmek
  • Eşiyle alay etmek
  • Eşini aşağılamak
  • Aile sırlarını açıklamak
  • Eşe hakaret etmek
  • Eşi ailesi ile görüştürmemek
  • Eşin ailesine hakaret etmek
  • Başkasını sevdiğini söylemek
  • Eşini sevmediğini söylemek
  • Aşırı kıskançlık göstermek
  • Bağımsız konut sağlamamak
  • Birlik görevlerini yerine getirmemek
  • Cimri olmak(aşırı tasarruflu davranmak)
  • Üvey çocuklara kötü davranmak
  • Aşırı borçlanıp eve haciz gelmesine sebebiyet vermek
  • Kumar oynamak
  • Çalışıp eş ve çocuklarına bakmamak
  • Evi sık sık terk etmek
  • Eşi evden kovmak

birer genel boşanma nedenidir. Ancak her davanın kendi içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, bir davada boşanma nedeni olanın başka davada boşanma nedeni olarak görülemeyebileceği mutlaka değerlendirilmelidir. Bu nedenle boşanma dava dilekçesi oluşturulurken boşanma sebebi iyi değerlendirilmelidir. İyi hazırlanılarak açılmış bir boşanma dava süresi 1 yıl iken, gerekli araştırma yapılmadan açılmış bir davada bu süre 3 yıl olabilir.

UYAP Vatandaş ile Boşanma Davası Açma

Teknolojinin gelişmesi ile mahkeme işlemleri de UYAP üzerinden yapılabilmektedir. Davaların ve icra takiplerinin evraklarını görüntülemek, duruşma tarihlerini öğrenmek gibi işlemler için kullanılan UYAP vatandaş sistemi, dava açma imkanı da sağlamaktadır. Ancak bunun için başvuru yapacak kişinin e-imza ya da mobil imzaya sahip olması gereklidir. Zira dava açabilmek için öncelikle dava dilekçesinin imzalanması gereklidir. Bu da e-imza ya da m-imza ile mümkündür. Bu imzalardan birine sahip olan kişi, UYAP vatandaş üzerinden davasını açabilir, gerekli harç ve masrafları ödeyebilir.

Boşanma Davası Avukatı

Her ne kadar avukatlık mesleğinde uzmanlık söz konusu olmasa da avukatlar çalışma alanlarını özgürce belirlemektedirler. Boşanma davası avukatı da, bu türdeki davalarla ilgilenmektedir. Anlaşmalı ya da çekişmeli boşanma davasının bir avukatla takibi özellikle şu hususlarda faydalı olabilir:

  • Usul hükümlerine uygun olarak hazırlanmış dava dilekçesi, büyük oranda dava sonucunu belirlemektedir. Avukatın hukuki bilgisi ile hazırlayacağı boşanma dava dilekçesi ile istenen sonuca ulaşmak, avukatsız açılan bir davaya göre daha olasıdır.
  • Davanın en başından kararın kesinleşmesine kadar olan süreci avukatı olan eş, avukatı aracılığı ile takip edebilir. Aksi halde davacının davasını bizzat takip etmesi, duruşmalara katılması gerekecektir.
  • Yargı kararları ile netleşmiş hususlara hakim olmak, talebe ulaşmanın en temel yollarındandır. Aksi halde haklı olunsa dahi sonuç olumsuz olabilecektir.
  • Boşanma davası avukatı, müvekkilinin elde edebileceği hakların ne olduğunu öngörebildiği gibi, bu haklara ilişkin talepleri de doğru zamanda ve eksiksiz olarak yerine getirebilecektir. Örneğin bir tazminat talebinde miktarın belirlenmesi oldukça karmaşık olduğu gibi talebin ne zaman yapılması gerektiği de oldukça önemlidir.
  • Tahkikat aşamasına, delillerin değerlendirilmesi aşamasına katılmak oldukça önemlidir. Örneğin tanık dinlenmesinde hangi konularda tanığın anlatımlarının olduğunun bilinmemesi hak kaybına sebep olabilecektir.
  • Anlaşmalı boşanmada avukat tarafından hazırlanacak protokolün içeriği, müvekkilinin haklarına zarar gelmeyecek şekilde hazırlanabilecekken, bu olanaktan yoksun eş haklarını korumakta veya haklarına ulaşmakta zorluk çekebilir. Bununla birlikte protokolün doğru hazırlanmaması, duruşmada tarafların uyuşmazlığa düşmesine de neden olabilmektedir. Bu durumda anlaşmalı boşanmanın çekişmeliye döneceği açıktır.

Eğer boşanma davası bir avukatla takip edilmek isteniyorsa, dava açılmadan önce avukatla görüşmek en doğru yoldur. Davanın ortasında ya da karar aşamasında avukatın dosyaya dahil olması, avukatın atabileceği adımları kısıtlayabilmektedir. Temeli yanlış bir binanın sonradan sağlamlaştırılmasında yaşanan güçlükten korunmak için hukuki bilgisini müvekkilinin haklarını korumak için seferber eden avukatın, dava dilekçesinin oluşturulma aşamasında konuya dahil olması menfaat kaybına sebep olmamak adına faydalıdır.

Avukatsız Boşanma Mümkün müdür?

Avukatsız boşanma davası açmak ve davayı takip etmek hukuken mümkündür. Mevzuatımız eşlere boşanma davalarını avukatla takip etme zorunluluğu yüklememektedir. Davanın avukatsız takip edilmesi halinde şunlara dikkat edilmesi temel olarak faydalı olacaktır:

  • Dava dilekçesi HMK’ya uygun olmalıdır.
  • Boşanmaya sebep olan vak’a ve neden boşanma sebebi sayılması gerektiği doğru şekilde açıklanmalıdır.
  • Dava terditli açılacaksa aşamaların ve talep metninin doğru yazılmasına özen gösterilmelidir.
  • Dava takip edilirken delil bildirme, itiraz gibi konulardaki sürelere özen gösterilmelidir.
  • Davacı davasını takiple yükümlüdür. Dolayısıyla davacı duruşmalara katılmalıdır.
  • Deliller eksiksiz ve davaya konu olaylara uygun olarak bildirilmeli, toplanacak delillerin takibi iyi yapılmalıdır.
  • Anlaşmalı boşanma mümkün olacaksa haklar iyi öğrenilmeli, anlaşma protokolü buna göre ve ileride uyuşmazlık yaratmayacak şekilde oluşturulmalıdır.
  • Hukuk davalarında yasa taraflara sorumluluklar yüklemektedir. Dolayısıyla davanın nasıl olsa hakim tarafından takip edileceği, eksiklikleri hakimin gidereceği, hakimin her hususu araştıracağı, vb düşünülmemelidir.
  • Davada istenen talebe dava açılırken ulaşılabilinir. Dolayısıyla iyi bir araştırma olmadan, hukuki değerlendirmeler en başta yapılmadan dava açılmamalıdır.
  • Boşanma davaları uzun sürmektedir. İyi hazırlanmadan açılacak davada yıllar sonra olumsuz bir sonuç alarak en başa dönmektense, davaya en başta özen göstermek gereklidir.
  • Boşanmada eşlerin hakları iyi öğrenilmeli, talepler buna uygun olarak belirlenmelidir. Talepte bulunma zamanları usul hukukunda oldukça önemlidir. Bu nedenle taleplerin iyi belirlenmesi, elde edilebilecek sonuca uygun olmaları sağlanmalıdır.
  • Boşanma davası en çetrefilli davalar arasındadır. Hukuki bilgi edinmeden davanın takip edilmeye çalışılmaması hak kaybına sebep olabilecektir.

Boşanma Davası Avukat Ücreti

Avukatlar, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde belirlenen miktarın altında bedellerle hizmet veremezler. Boşanma davası avukat ücreti alt limiti belirlenmişken üst limit belirli değildir. Dolayısıyla her avukat, boşanma davası için talep edebileceği ücreti, alt limitin altında kalmamak üzere, kendisi belirler.