İkame Araç Bedeli Tazminatı Şartları ve Talep Usulü

İkame araç bedeli tazminatı, şartları oluştuğu halde sigortacının sigortalıya ikame araç temin etmemesi nedeniyle oluşan sigortalı açısından oluşan maddi zararı gidermek amacıyla talep edilebilen tazminatın adıdır. Örneğin A, aracına KASKO sigortası yaptırmıştır. KASKO sigortasını yapan şirket ise B’dir. Taraflar arasındaki poliçeye göre sigortacı, kaza halinde 15 gün süreyle ikame araç temin etme yükümlülüğü altındadır. A, sigorta süresi içinde aracıyla kazaya karışmış ve aracı 20 gün süreyle tamirde kalmıştır. Ancak sigortacı sadece 7 gün için ikame araç sağlamıştır. Bu durumda sigorta yaptıran A’nın B’den ikame araç bedeli talep etme imkanı bulunmaktadır. Zira sigortacı 15 gün için sorumluluk altına girmesine karşın 7 gün için sorumluluğunu yerine getirmiştir. Ancak dikkat edilmesi gereken önemli husus, aracın 20 gün tamirde kalmasına rağmen sigortacının sorumluluğu hala 15 gün için geçerlidir.

İkame Araç Bedeli Talep Edebilmek için Gerekli Şartlar

İkame araç bedeli, sigortacıdan talep edilebilen bir tazminattır. Zira dayanağını, sigorta ettiren ile sigortacı olan sigorta sözleşmesinden almaktadır. Yukarıdaki örnekteki gibi bir olayda sigorta ettiren, ikame aracı yeterli sürede sağlamayan sigortacıdan tazminat talep edebilmektedir.

İkame araç bedeli ile araç mahrumiyet bedeli karıştırılmaktadır. Halbuki Trafik Kazası Nedeniyle Oluşan Araç Mahrumiyet Bedeli Tazminatı, yaşanan olay nedeniyle kişinin aracını kullanamamasından kaynaklanan tazminattır. Burada bir mahrum kalma hali mevcuttur. İkame araç bedeli talep edilebilen durumda ise sigorta ettiren, kendisine ikame araç sağlamayan sigortacıdan bunun bedelini talep etmektedir. Belirtilen bu tazminat kalemlerinin yönlendirildiği kişiler bile farklıdır. Ayrıca talep yöntemleri de farklılıklar göstermektedir.

İkame araç sağlanması ile ilgili şu şartlara uymak gerekir:

• İkame araç bedeli, Kara Araçları Kasko Sigortası dayanak gösterilerek talep edilebilir. Ancak bu şartın, sözleşmede bulunması gerekir. Temel KASKO poliçelerinde bu şart yer almaz. Dolayısıyla KASKO yaptırmış olmak tek başına yeterli değildir. Sözleşme şartlarında ayrıca ikame araç temin edileceği belirtilmiş olmalıdır. Yani özel şart bulunmalıdır.
• Karayolları Motorlu Araçlar Mali Sorumluluk Sigortası, ikame araç bedelini karşılamaz.
• Araç kullanılamaz halde olmalıdır.
• Poliçede belirtilen bildirim yükümlülüğü gibi şartların yerine getirilmiş olması gerekir.
• İkame araç temin süresi poliçede belirtilir. Bu süre genellikle eksper ve servis arasındaki tamir süresine ilişkin mutabakatla belirlenir. Sigortacı en fazla bu süreyle sorumludur.
• Temin edilecek ikame aracın sınıfı, modeli gibi bilgiler sözleşmede yer alır. Bu şartlar yoksa emsal araç sağlanmalıdır.
• Tamiratın erken tamamlanması halinde ikame araç sigortacıya hemen iade edilmelidir.
• İkame aracın kullanımından kaynaklı yakıt, yol ücreti gibi giderler sigorta ettiren tarafından karşılanır.

İkame Araç Bedeli Nasıl Talep Edilir?

İkame araç sağlanmayan sigorta ettiren, ikame araç bedeli tazminatını tahkim, dava ya da icra takibi ile talep edebilir.

Tahkim yoluna başvurabilmesi için 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu madde 30/13 uyarınca sigortacıya gerekli belgelerle başvuru şarttır. Bu başvuruya sigortacı olumsuz cevap verir ya da 15 gün iş günü içinde cevap vermezse sigorta ettiren, artık tahkim yoluna başvurabilecektir. İkame araç bedeli KASKO kapsamında bir tazminat olduğu için tahkime başvurmadan önce bu şartın yerine getirilmesi gerekir. Tahkime başvurmadan önce dava açılmamış ya da tüketici hakem heyetine başvurulmamış olması da zorunlu bir unsurdur.

Sigortacıdan ikame araç bedeli hukuk mahkemesinde açılacak dava ile de talep edilebilir. Tahkimden farklı olarak bu usulde sigortacıya başvuru zorunlu değildir. Zira Sigortacılık Kanunu madde 30/13 sadece Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılacak başvurular için sigortacıya başvuruyu zorunlu kılmıştır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 97 ise yalnızca zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki dava ya da tahkim yoluna başvurularda sigortacıya başvuruyu belirlemektedir. Ancak dava yolunda, sigortacıya başvuru mecburi olmasa da, sigorta ettirenin rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği andan itibaren durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmesi gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Aksi halde tazminat ya da bedelin muaccel olduğundan söz edilemeyecektir.

Üçüncü yol ise tahkim ya da dava yoluna gitmeden doğrudan icra takibi yapmaktır. İlamsız yapılacak icra takibine sigortacının itirazı halinde itirazın iptali için dava açılması gerekecektir. Hem ikame araç bedeli tespiti gerekeceği hem de sigortacının icra takibine itiraz etme ihtimalinin yüksek olması nedeniyle öncelikle dava ya da tahkim yolunun değerlendirilmesi doğru olacaktır.

Hak kaybına uğramamak ve sağlıklı bir sonuç alabilmek için ikame araç bedelinin doğru hesaplanması, süreçte alınacak bilirkişi raporuna zamanında ve dayanaklı şekilde itiraz edilmesi önemlidir. Başvurucu ya da davacı taraf vekili avukat mutlaka hesaplamayı yapmalıdır.

İkame Araç Bedeli Tazminatı Talebi için Arabuluculuk Zorunlu mudur?

İkame araç bedeli tahkim yolu ile talep edilecekse arabuluculuk bir dava şartı değildir. Zira tahkim zaten kendi başına alternatif çözüm yoludur. Bir de arabuluculuğa başvurunun zorunlu olması, hele de başvuruya sigortacının olumsuz cevap verdiği de gözetildiğinde, anlamsız olacaktır. Dava yoluna gitmeden önce ise meselenin tüketici ya da ticari bir uyuşmazlık olması nedeniyle dava şartı arabuluculuğa başvuru gereklidir. Arabuluculuk başvuru türü için olay incelenmelidir.

Sigorta Tahkim Komisyonu Kararları

Sigorta Tahkim Komisyonunun 18/12/2024 Tarih ve K-2024/604854 Sayılı Hakem Kararına konu olayda başvurucu, kusursuz olduğu trafik kazası neticesinde 16 gün boyunca aracının tamir için serviste kaldığını, KASKO sigorta poliçesine göre kendisine sigorta şirketi tarafından ikame araç temin edildiğini ancak 6 gün sonunda ikame aracın iade alındığını belirtmiş ve tamir için geçen süre ile ikame araç süresi arasındaki farkın tazminat olarak sigorta şirketi tarafından kendisine ödenmesini talep etmiştir. Yapılan yargılamada KASKO sigorta poliçesi değerlendirilmiş ve poliçede ikame araç temin süresinin eksperin belirlediği tamir süresi ile sınırlı olduğu gerekçesi ile dava reddedilmiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonunun 12.06.2025 Tarih – K-2025/263438 Sayılı Hakem Kararına konu olayda başvurucu, gerçekleşen kaza nedeniyle sigortacıdan ikame araç bedeli talep etmiştir. Alınan bilirkişi raporunda, her ne kadar araç 10 gün tamirde kalmış olsa da poliçe şartlarına göre sigortacının en fazla 7 gün için ikame araç temin etme zorunluluğunun bulunduğu göz önünde bulundurularak, günlük emsal araç kirası 1.500,00 TL olmak üzere toplam 10.500 TL ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Sigortacı ise cevabında 7 gün süreyle ikame araç sağlandığını iddia etmiş ve delillerini sunmuştur. İtiraza itibar edilmiş ve 7 gün ikame araç sağlanan başvurucunun başvurusu reddedilmiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonunun 18/07/2024 Tarih ve K-2024/346641 Sayılı Hakem Kararına konu olayda ise başvurucu, eksper raporunda aracın 21 günde tamir edilebileceğinin belirtildiği ancak sigortacının ikame aracı erken iade aldığını, 10 gün boyunca araç kiralamak zorunda kaldığını belirtmiş ve sigortacıdan ikame araç bedeli talep etmiştir. Yapılan yargılamada KASKO poliçesine göre en fazla 30 gün süreyle ikame araç temin edilmesi gerektiği, sigortacının bu süreye uymadığı ve başvuranının zararını gidermekle sorumlu olduğu yönünde karar verilmiştir.