KASKO veya Zorunlu Trafik Sigortasında Poliçe İptali ve Prim İadesi

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun Sigorta Hukuku başlıklı Altıncı Kitabının Birinci Kısmında yer alan madde 1401, sigorta sözleşmesini tanımlamaktadır. Maddeye göre sigorta sözleşmesi ile sigortacı, aldığı prim karşılığında bir risk üstlenir. Sigorta ettirenin para ile ölçülebilen bir menfaati zarara uğradığında sigortacı, sözleşme nedeniyle bu zararı tazmin eder. Sigorta ettiren ise sigortacının üstlendiği bir riziko nedeniyle prim ödemekle yükümlüdür. KASKO ve zorunlu trafik sigortası (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) da bu kapsamda olup, sigorta sözleşmesi için sigorta ettirenin prim ödemesi gereklidir.

KASKO veya Zorunlu Trafik Sigortasında Prim İadesi

KASKO veya zorunlu trafik sigortasında taraflar arasında belirlenen sigorta süresinin tamamlanması ile sigorta ilişkisi sona erer. Bu doğal ve beklenen sonuçtur. Ancak bazı hallerde sigorta sözleşmesi, süre tamamlanmadan sona erebilir. Örneğin rizikonun gerçekleşmesi, sigorta sözleşmesinin feshedilmesi, cayma hakkının kullanılması, rizikonun ortadan kalkması, sigorta sözleşmesine konu aracın satılması ya da başkaca sebeple devri, aracın araç niteliğinin ortadan kalkması, menfaat yokluğu, çifte sigorta yapılmış olması, sigortacının acze düşmesi ya da iflas etmesi gibi bir durumun ortaya çıkması, prim artışı, vb hallerde sigorta sözleşmesi sona erebilecektir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 91/1 uyarınca işletenlerin, 85’inci maddesinin birinci fıkrasındaki sorumluluklarının karşılanabilmesi için mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre ZMSS, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olunması halinde ortaya çıkacak tazminat taleplerini karşılar. Şüphesiz ödeme, sözleşme limitleriyle sınırlıdır. Dolayısıyla ZMSS ile sigortacı, sigorta ettirenin değil, üçüncü şahısların zararını tazmin etmektedir. Değer kaybı tazminatı, destekten yoksun kalma tazminatı, sürekli sakatlık tazminatı, sağlık giderleri gibi kalemler bu sigorta kapsamında karşılanmaktadır. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının prim iadesine konu olabilecek şekilde sona ermesi halinde sigortalı prim iadesi talebinde bulunabilir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik Geçici Madde 9, sigorta poliçesi için sigorta şirketine tahakkuk edecek prime alt sınır getirmemektedir. Maddeye göre sigorta şirketine tahakkuk eden prim, poliçenin sona erdiği tarihte geçerli olan aylık brüt ücretin yüzde 2’sinden az olamaz. Örneğin brüt asgari ücret 26000 TL ise, prim en az 520 TL olacaktır. Dolayısıyla bu miktar her halükarda işlemiş prim olarak değerlendirilecektir.

Sigorta poliçesinin ilgili mevzuat çerçevesinde sonlandırılması durumunda sigorta şirketine tahakkuk eden prim, poliçenin sonlandığı tarihte geçerli aylık brüt asgari ücret tutarının %2’sinden az olamaz. Bu primin %80’i acente komisyonu olarak tahakkuk ettirilir. Bu fıkra kapsamında yapılan hesaplama sonucunda bulunan tutarların küsuratlı olması halinde bu küsuratlar bir üst tam sayıya iblağ edilir.

Kara Araçları Kasko Sigortasında ise sigorta ettiren, kendi menfaatini teminat altına aldırmaktadır. Kasko ile sigortacı, sigortalının aracının başka araçlarla çarpışması, aracına cisim çarpması ya da aracın bir cisme çarpması, aracının yanması, aracının ya da parçalarının çalınması, vb gibi olası rizikolar için yükümlülük altına girmektedir. Yükümlülüklerin sınırı, sözleşmenin dar kasko, kasko, genişletilmiş kasko, tam kasko olmasına göre değişmektedir. ZMSS de olduğu gibi kasko için de oldukça çok sayıda ayrıntı mevcuttur. Konumuz prim iadesi olduğu için detaya girilmemektedir.

Hem Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında hem kasko da prim iade miktarı gün hesabına göre yapılır. Prim iadesi hesaplanırken sigorta sözleşmesinin süresi, faydalanılmayan bakiye süre, toplam prim değerleri dikkate alınır. İade edilecek prim miktarının belirlenmesi için toplam prim değeri sözleşme süresinin gün sayısına bölünüp, bakiye süre gün sayısı ile çarpılır. Alttaki formu kullanarak hesap yapmak mümkündür.

Sigorta Prim İadesi Hesaplama

İade edilmesi gereken primi hesaplamak için aşağıdaki formda ilgili alanları doldurunuz. Form için toplam prim miktarı, sigorta başlangıç, bitiş ve iptal tarihlerinin belirtilmesi gerekmektedir.

Prim İadesi ile İlgili Emsal Kararlar

Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılan başvuruda, aracın kasko sigorta poliçesinin iptali nedeniyle prim ödemelerinin iadesi talep edilmiştir. Poliçe iptal nedeni olarak ise sigorta şirketinin mali bünye zafiyeti nedeniyle tüm branşlarda yeni sigorta sözleşmesi akdetme ve temdit yetkisi kaldırılması gösterilmiştir. Talepte, prim iadesinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile yapılması gerektiği de belirtilmiştir. Sigorta Tahkim Komisyonu 06.10.2024 Tarih ve K-2024/498990 sayılı hakem kararında başvuruyu incelemiş ve başvuranın iptal tarihinden sözleşmenin sonuna kadar olacak sürece ilişkin prim iadesi talebinde bulunabileceğine ve prim iadesinde avans faizin uygulanacağına karar vermiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonu’nun 17/02/2025 Tarihli ve 2025/İHK-10183 sayılı itiraz hakem heyeti kararına konu başvuruda başvurucu, özel sağlık sigorta poliçesi kapsamındaki prim artışlarının yüksek olduğunu iddia ederek fazla ödenen primin iadesini talep etmiştir. Kararda itiraz reddedilmiştir. Pirim belirlenirken yaş, cinsiyet, seçilen plan için belirlenmiş standart tarife, yaşanılan il gibi birçok etkenin göz önünde bulundurulduğu, sigorta şirketinin artışı keyfi olarak veya başvurucuyu zor durumda bırakmak için bu artışı yaptığından söz edilemeyeceği gerekçe olarak belirtilmiştir.